Toespraak van Leo de Groot

 

II. Iets meer over de wereldmaaltij

I. Inleiding.

Toespraak van Leo de Groot deel I:

Beste mensen. De aanleiding tot deze wereldmaaltijd is in feite tweeledig.

Met het organiseren vandaag van deze "wereldmaaltijd" wil de organisatie zijn solidariteit uitdrukken. Zijn solidariteit met al die mensen in de wereld, voor wie genoeg voedsel geen alledaags gegeven is. Geen voedsel om je kind te kunnen voeden: dat is toch onmenselijk? Dat is toch bijna niet voor te stellen? Toch is de realiteit dat meer dan 800 miljoen mensen in deze wereld niet voldoende te eten hebben, terwijl er wél voldoende voedsel wordt geproduceerd!

De organisatie wil via deze wereldmaaltijd ook zijn solidariteit betuigen met de vele mensen, die in een wereld van genoeg, gedwongen zijn in armoede te leven. Niet omdat ze lui zijn of niet willen werken, maar omdat ze aan de kant staan. "Een volwaardig burgerschap" is voor hen een holle kreet. Vaak al vanaf de geboorte zien zij zich geconfronteerd met achterstelling. Een achterstelling, die hun kansen verkleint en soms bijna helemaal tenietdoet. Een achterstelling op álle levensgebieden, die vaak al generaties terug begon. Vaak worden mensen in armoede niet eens gezien. Worden zij niet begrepen. Wordt er niet naar hen geluisterd. Mensen die geen naam en geen stem hebben (alhoewel ze misschien wel gaan stemmen).

Zowel bij Wereldvoedseldag (16 oktober) als de Internationale dag van verzet tegen extreme armoede (17 oktober) gaat het om door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties uitgeroepen dagen, bedoeld voor de mensheid als geheel. De mensheid als geheel: dáár zit hem het bijzondere in. De wereld kent veel feesten, vieringen en herdenkingen, maar meestal zijn die bedoeld voor specifieke groepen. Er zijn maar weinig vieringen voor de mensheid als geheel. Feit is natuurlijk ook dat de mensheid nog zeer verdeeld is. We zijn nog maar nét begonnen te denken als wereldburgers. Een wereldburger ziet de mensheid als één geheel

Hoeveel mensen voelen zich niet machteloos: we kunnen toch niets doen. Wij tellen toch niet mee. Wat heeft het voor zin? Het is toch maar een druppel op een gloeiende plaat.

Wereldvoedseldag en de Internationale dag van verzet tegen extreme armoede vormen een unieke kans het tegenóvergestelde tot uitdrukking te brengen, namelijk verbondenheid en het verlangen naar eenheid. Deze verbondenheid delen we met al die mensen, die via deze speciale dagen stilstaan bij de honger en armoede in de wereld. Heft dat niet, het gevoel van verdeeldheid, van machteloosheid op, al is het maar voor even? Even het gevoel dat we er niet alléén voor staan; dat we hánd in hánd stáán voor een wereld waarin iedereen telt: geeft dat niet hoop op een betere toekomst voor ieder van ons?

Dat is ook wat we met deze dag, met deze wereldmaaltijd, willen uitdrukken: een andere wereld is mogelijk. Omdat wíj - in verbondenheid - dat willen. Want: álle mensen tellen mee. Iéder mens mag er zijn. Jíj mag er zijn. Jíj doet er toe.

Via deze wereldmaaltijd verklaren me ons solidair met elkaar, wetend dat we van elkaar verschillen. Geven we uitdrukking aan het feit dat we elkaar serieus nemen, ook al zullen we het lang niet altijd met elkaar eens zijn. Natuurlijk; we verschillen van elkaar, we zijn het niet altijd met elkaar eens, we hebben verschillende belangen. Maar als we respect voor elkaar kunnen opbrengen, als we beseffen dat de een niet méér is dan de ander, als we onze verbondenheid met elkaar beseffen: maakt alléén dat al niet het verschil?

Wereldvoedseldag en de internationale dag van verzet tegen extreme armoede: het zijn dagen van hoop. De hoop dat het eens, en laten we hopen snel, anders zal zijn. Dat honger en armoede ééns verleden tijd zullen zijn.

Ik wens u smakelijk eten.


II. Iets meer over de wereldmaaltij

I. Inleiding

Toespraak van Leo de Groot deel II:

Beste mensen.

Ik wil nu kort iets zeggen over de wereldmaaltijd en de achtergronden van de wereldmaaltijd.

De wereldmaaltijd is - bijna dertig jaar geleden! - ontwikkeld door Stichting WereldDelen, een kleine Derde Wereld organisatie. In 1980 had die nog de naam Hongerstichting.

De wereldmaaltijd is gebaseerd op de hoeveelheid voedsel die wereldwijd wordt geproduceerd. Daaruit blijkt: er is genoeg voedsel voor iedereen, als het beschikbare voedsel maar eerlijk gedeeld wordt. Honger is dus geen noodlot, maar vooral een gevolg van keuzes.

In de wereldmaaltijd zit geen vlees. Het is gewoon veel rendabeler om de eiwitten van graan direct te eten. Voor de productie van 1 kilo vlees is maar liefst 5 tot 7 kilo graan nodig. De huidige vleesproductie legt nu al een beslag op 64% van alle maïs, 68% van alle gerst, 16% van alle tarwe en 77% van alle soja in de wereld! Steeds meer voedsel wordt gevoerd aan vee. Verwacht wordt dat de vleesproductie in 2050 nóg een keer zal verdubbelen ten opzichte van nu. Dat betekent dat we een aarde extra nodig zullen hebben. Maar die hebben we niet. Op de huidige voet doorgaan is dan ook een doodlopende weg, ook al omdat de vleesproductie een zwaar beslag legt op ons milieu.

Tot vorig jaar zat er nog een klein visje bij de Wereldmaaltijd. Maar feit is dat ook de visvangst een zwaar beslag legt op onze aarde. Er is sprake van een overbevissing van de oceanen. De visstand krijgt daardoor geen tijd en ruimte meer om op peil te blijven. Voor de Afrikaanse kust bijvoorbeeld wordt gevist met enorme vissersboten die kilometers lange sleepnetten gebruiken. Tot mijn schaamte moet ik erkennen dat deze onder andere onder Nederlandse vlag varen. Als we zo doorgaan, vissen we alle oceanen leeg.

Wil dat dan zeggen, dat we geen vlees en vis meer moeten eten? Nee, maar of we op de huidige voet moeten doorgaan? We leven op te grote voet. Dit klinkt vreemd in deze toespraak voor mensen aan de onderkant van de samenleving. Mensen betrokken bij ATD Vierde Wereld, leven veelal op een kleinere voet dan de gemiddelde Nederlander. Maar hiermee wordt het leven in het rijke westen in zijn algemeenheid bedoeld. Het is dan ook goed andere keuzes te overwegen. Kiezen bijvoorbeeld voor een minder grote portie vlees per dag. Of voor één of twee vleesloze dagen in de week. Dat is wat de Wereldmaaltijd wil laten zien: we hebben keuzes. Verstandiger kiezen: daar gaat het om.
Bovendien is minder vlees nog goedkoper ook. Voor een pak soja brokjes bijvoorbeeld, waar ik een week mee doe, betaal ik € 2,80.
Als er iets is, wat niét wordt bedoeld met de Wereldmaaltijd, dan is het mensen een schuldgevoel aanpraten of schuldigen aanwijzen. De Wereldmaaltijd is vooral bedoeld als een symbool van hoop en solidariteit. En natuurlijk wil de Wereldmaaltijd aanzetten tot nadenken.

* Waarom is er honger?

* Hoe kan het dat op de ene plaats een overschot aan voedsel is en op de andere een tekort?

* Leidt meer voedsel tot minder honger?

Vragen, die niet eenvoudig te beantwoorden zijn. Honger is trouwens maar één gezicht van armoede. Armoede kent veel gezichten. Te weinig kansen bijvoorbeeld. Achterstand. Te weinig opleiding. Te weinig opvoeding. Te weinig hulp. Uitgesloten worden. Noodgedwongen aan de kant staan. Zou het niet zo kunnen zijn, dat armoede vooral een uitingsvorm is van een gebrek aan rechtvaardige menselijke verhoudingen?

Eerlijk delen, rechtvaardige verhoudingen: dat is waartoe de Wereldmaaltijd ons oproept. Laten zien dat we er zijn voor elkaar. Dat verhoudingen kunnen veranderen. Al was het maar omdat we, alhoewel we dat misschien niet beseffen, met z'n allen één grote familie vormen.

Ik wens u een smakelijke voortzetting!